بررسی مراحل مشاوره شغلی
ین نوع از مشاوره، یک فرآیند چندمرحلهای است که به افراد کمک میکند تا مشکلات و اختلالات خود را در حرفه و مشاغل مختلف بهدرستی حل کنند. مراحل را بررسی میکنیم:
- مرحله نخست؛ ارزیابی اولیه
- مرحله دوم؛ شناسایی فرصتها و چالشها
- مرحله سوم؛ تعیین اهداف شغلی
- مرحله چهارم؛ ارائه راهکار برای توسعه مهارتها و توانمندیها
- مرحله پنجم؛ راهنمایی برای ورود به بازار کار
- مرحله ششم؛ پشتیبانی و نظارت بر پیشرفت
در ادامه نکات مهم و جزئیات را در خصوص هرکدام از موارد فوق بررسی خواهیم کرد.
ارزیابی اولیه
پس از ثبتنام یا دریافت نوبت، اولین جلسه مشاوره آغاز میشود. تعداد جلسات بسته به نیاز فرد، توسط مشاور تعیین میشود.
در نخستین جلسه، مصاحبهای برای بررسی سوابق تحصیلی، تجربیات شغلی و مهارتهای فرد انجام میشود. هدف اصلی این مرحله، کمک به فرد برای شناخت بهتر تواناییها و ویژگیهای شخصیتی خود است.
بعد از اینکه مشاور اطلاعات مورد نیاز خود را از مصاحبه بالینی به دست آورد، نوبت به برگزاری آزمون میرسد. چند مورد از آزمونهای مهم را در این خصوص بررسی میکنیم:
- تست MBTI؛ برای تعیین تیپ شخصیتی
- تست رغبت سنجی هالند؛ برای شناسایی علایق شغلی
- آزمون هوشهای چندگانه گاردنر؛ برای شناسایی هوش برتر فرد
انتخاب هرکدام از تستهای فوق با تصمیم مشاور و با توجه به نیاز جلسه تعیین میشود.
شناسایی فرصتها و چالشها
این مرحله با هدف شناخت بازار کار، بررسی نیازهای شغلی مراجع و شناسایی موانع این مشاغل در جامعه انجام میشود. اهداف جزئی مرحله را در جدول زیر آوردهایم:
تعیین اهداف و برنامهریزی برای دستیابی به اهداف، یکی از مهمترین مراحل انتخاب شغل برای شکوفایی ادامه مسیر است.
تعیین اهداف شغلی
در این مرحله، فرد بعد از انتخاب شغل توجه خود را به تعیین اهداف شغلی، طراحی مسیر شغلی و بررسی تناسب اهداف با واقعیتهای بازار کار معطوف میکند. جزئیات را بررسی میکنیم:
- مشخص کردن اهداف کوتاهمدت و بلندمدت؛ مانند یادگیری مهارتهایی در زمینه ارتقای شغلی و گرفتن مدرک، رسیدن به یک جایگاه شغلی خاص، دریافت مشاوره کسب و بررسی تجارب همکاران
- طراحی مسیر شغلی؛ برنامه ریزی برای اینکه فرد چگونه بتواند از وضعیت فعلی به اهداف شغلی خود دست یابد؛
- بررسی تناسب اهداف با واقعیتهای بازارکار؛ مشاور کمک میکند تا فرد اهدافی را انتخاب کند که در عین بلندپروازانه بودن دستیافتنی نیز باشند.
این مراحل حتماً باید با کمک مشاور صورت گرفته و در چارچوب جلسات مشاوره بررسی و تبیین شوند.
ارائه راهکارهای توسعه مهارتها و توانمندیها
این مرحله، با هدف آمادهسازی فرد بهمنظور ارائه مهارتهای مورد نیاز در جهت کسب موفقیت شغلی پیش میرود. جزئیات را بررسی میکنیم:
- توسعه مهارتهای فنی؛ یادگیری تمام مهارتهای لازم برای شغلهای انتخابی (مانند بازاریابی)
- تقویت مهارتهای ضروری؛ مانند مدیریت زمان، مهارت کار تیمی و گروهی، مهارت حل اختلاف، مهارت فن بیان، مهارت مذاکره و سایر موارد
- کسب مشاوره در مورد دورههای آموزشی؛ مانند دریافت راهنمایی برای شرکت در کارگاهها، کارآموزیها، و کارورزیهای مختلف
گزینه آخر از مهمترین گامهای مشاوره بوده و شامل معرفی مشاور یا مربی دیگر برای کسب مهارتهای آموزشی است.
راهنمایی برای ورود به بازار کار
این بعد از مشاوره مراحل زیر را شامل میشوند:
- رزومهنویسی و نحوه ارائه رزومه حرفهای؛ نوشتن و ساخت رزومه استاندارد که توجه کارفرماها یا مدیر محصول را بهخود جلب کند و بازخورد مثبتی بهدنبال داشته باشد.
- آمادهسازی برای مصاحبههای شغلی؛ آموزش تکنیکهای پاسخ به سوالات مشاوره و مصاحبه، مدیریت زبان بدن در مقابل مشاوران کارفرما، بررسی نکات مهم در مورد شیوههای گزینش
- روش درخواست حقوق و مزایا؛ آموزش رویکرد تقاضا محور برای مطالبه حقوق بر اساس حوزه کاری، روش درخواست بیمه، روش درخواست مبالغ اضافهکاری و سایر نکات مرتبط
نکته! اگر کارفرما هستید، باید به تمامی جزئیات در خصوص نکات فوق مسلط باشید.
پشتیبانی و نظارت بر پیشرفت
در این مرحله، فرد وارد بازار کار شده و فعالیت خود را آغاز کرده است. نقش مشاور در این بخش، ارزیابی میزان پیشرفت فرد از زمان شروع کار و ارائه راهکارهای مناسب در صورت بروز چالشهای شغلی است.
اگر شغل فرد ماهیت گروهی داشته باشد، مشاور میتواند ارزیابی عملکرد تیمی و تحلیل نیروی کار را نیز در برنامه خود قرار دهد.
تمام این مراحل بهصورت تدریجی پیش میروند تا فرد بتواند در هر مرحله آگاهانهترین تصمیم را بگیرد و مسیر شغلی موفق و پایداری را برای خود ایجاد کند.
چه کسانی به دریافت راهنمایی و مشاوره شغلی نیاز دارند؟
مشاوره انتخاب شغل برای افرادی که شرایط زیر را دارند مناسب است:
- افرادی که در مسیر انتخاب شغل هستند؛
- افرادی که برای اولینبار میخواهند شغل انتخاب کنند ولی نمیدانند چه شغلی برایشان مناسب است؛
- افرادی که تجربه کاری دارند ولی هنوز مسیر کاری دلخواه خود را پیدا نکردهاند؛
- افرادی که میخواهند با کمک یک مشاور شغلی، مسیر کاری و شغل خود را تغییر دهند.
انتخاب نوع مشاوره، نقش مهمی در دستیابی به بهترین نتیجه دارد. بهطور کلی، مشاوره شغلی با هدف شناخت ویژگیهای فرد، بررسی تجربیات و تعیین اهداف او در مسیر شغلی انجام میشود.
متخصصان این حوزه، پس از مصاحبه بالینی، از آزمونهایی مانند تست MBTI و رغبتسنجی هالند برای ارزیابی مهارتها و علایق فرد استفاده میکنند.
هدف اصلی مشاوره انتخاب شغل، شناسایی استعدادها، علاقهمندیها و ایجاد هماهنگی میان ارزشهای فردی و اجتماعی مراجع است.
