نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی

محاسبه حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی همیشه یک چالش بزرگ برای این قشر زحمتکش بوده است. فردی که سال‌ها حق بیمه پرداخت کرده، حالا منتظر دریافت مستمری بازنشستگی است.

 در زمان بازنشستگی، میزان مقرری با فرمول خاصی محاسبه می‌شود؛ اما میزان افزایش حقوق سال‌های بعدی به صورت ثابت توسط دولت و سازمان تامین اجتماعی اعلام می‌شود.

در این مقاله، به‌زبان ساده و شفاف، فرمول محاسبه آنلاین بازنشستگی تامین اجتماعی برای افراد با سوابق مختلف را بررسی کرده‌ایم و به تمام نکات مهم این حوزه پرداخته‌ایم.

با وجود اعمال قانون جدید سن بازنشستگی و تغییر در سن بازنشستگی، تغییری در نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی به وجود نیامده است. طبق قانون، مبلغ حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی بر اساس میانگین حقوق مشمول بیمه در دو سال پایانی خدمت با فرمول زیر محاسبه می‌شود:

۳۰ ÷ [(میانگین حقوق مشمول بیمه در ۲۴ ماه آخر) × (تعداد سال‌های سابقه بیمه)]

نکات مهم در محاسبه حقوق بازنشستگی به شرح زیر است:

حداکثر سابقه قابل محاسبه برای بازنشستگان ۳۵ سال است.

اگر فرد در ۲ سال آخر، مدتی شاغل نبوده باشد، ماه‌های قبل‌تر جایگزین می‌شود.

بازنشستگی ده ساله نیز با همین فرمول محاسبه می‌شود.

جدول حداقل و حداکثر حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی بر اساس سابقه بیمه

بر اساس فرمول محاسبه حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی، میزان حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی با میزان سابقه ارتباط مستقیم دارد و مطابق با تعداد سال‌های پرداخت حق بیمه، از ۱۰ تا ۳۵ سال متغیر است. در جدول زیر، مبلغ مستمری بازنشستگان با ۱۰ الی ۳۵ سال سابقه قابل مشاهده است. یک ستون از جدول محاسبه حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی مطابق با حداقل مستمری و ستون دیگر مطابق با حداکثر حقوق محاسبه شده است.

 

توجه داشته باشید مدت زمانی که فرد از بیمه بیکاری استفاده می‌کند، به‌عنوان سابقه پرداخت بیمه در نظر گرفته می‌شود و در محاسبه مستمری بازنشستگی تاثیر دارد. اگر بیمه‌گزار به دلیل کمبود سابقه شرایط بازنشستگی را نداشته باشد، راه‌هایی برای افزایش سابقه تامین اجتماعی در نظر گرفته شده است. خرید بیمه سربازی یکی از این روش‌ها است که از نظر اغلب بیمه‌گزاران طرحی مفید و ارزنده است.

دریافت حداقل حقوق وزارت کار برای افرادی با حداقل ۲۰ سال سابقه

حداقل حقوق وزارت کار

در قانون تأمین اجتماعی، قاعده‌ای پیش‌بینی شده که به‌طور مستقیم به نفع بیمه‌گزاران عمل می‌کند. بر اساس این قاعده، افرادی که به سن بازنشستگی رسیده‌اند و بیش از ۲۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه دارند، در هر حال مستمری‌ای معادل حداقل حقوق مصوب وزارت کار برای ۳۰ روز کارکرد دریافت می‌کنند.

به بیان دیگر، اگر فردی با بیش از ۲۰ سال سابقه، حقوقی کمتر از حداقل دستمزد داشته باشد، مستمری او تفاوتی با فردی که ۳۰ سال سابقه با حداقل حقوق وزارت کار دارد، نخواهد داشت. در مقابل، اگر دو سوم میانگین حقوق دو سال آخر بیمه‌گزار از حداقل حقوق وزارت کار بیشتر باشد، مستمری بر اساس همان مبلغ بالاتر محاسبه و پرداخت می‌شود.

شرایط بازشستگی تامین اجتماعی در قانون جدید

طبق قانونی که در فروردین ۱۴۰۴ به صندوق‌های بازنشستگی از جمله تامین اجتماعی ابلاغ شد، سن بازنشستگی آقایان از ۶۰ سال به ۶۲ سال افزایش پیدا کرد. همچنین، سابقه مورد نیاز آقایان جهت بازنشستگی از ۳۰ سال به ۳۵ سال رسید. قوانین بازنشستگی برای بانوان بدون تغییر باقی‌ماند و تنها در برخی جزئیات تغییر کرد.

بر اساس قانون جدید بازنشستگی، افرادی که قبل در تاریخ مرداد سال ۱۴۰۳ کمتر از ۲۸ سال سابقه داشته‌اند، باید به صورت پلکانی، میزان سابقه بیشتری را برای احراز شرایط بازنشستگی داشته باشد.

در جدول زیر، میزان سابقه اضافی برای بازنشستگی گروه‌های مختلف را مشاهده می‌کنید:

به عنوان مثال، شخصی که در مرداد ۱۴۰۳، در مجموع ۲۱ سال سابقه تامین اجتماعی داشته باشد، باید (۹×۳) ۲۷ ماه سابقه بیشتری برای بازنشستگی داشته باشد؛ یعنی این فرد با ۳۲ سال و ۳ ماه سابقه بازنشسته می‌شود.

حداقل و حداکثر حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی ۱۴۰۵ چقدر است؟

طبق اعلام دولت و مصوبات مجلس، حداقل حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی با ۳۰ سال سابقه در سال ۱۴۰۵، ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان تعیین شده است. حداقل حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی نسبت به سال ۱۴۰۴، ۶۰ درصد افزایش داشته است. این مبلغ حداقل حقوق پایه با احتساب حق بن و مسکن برای بازنشستگان تامین اجتماعی است.

بالاترین حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی برای سال ۱۴۰۵، ۱۱۶ میلیون و ۳۷۸ هزار تومان در ماه تعیین شده است. سقف حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی ۱۴۰۵ معادل هفت برابر حداقل دستمزد روزانه مشمول بیمه است که برای سال ۱۴۰۵، ۳,۸۷۹,۲۶۰ تومان به ازای هر روز تعیین شده است.

عوامل تاثیرگذار بر حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی

مهم‌ترین عوامل موثر بر حقوق بازنشستگی به شرح زیر است:

۱- سابقه بیمه‌پردازی (مدت پرداخت حق بیمه)

به طور کلی، هرچه سنوات پرداخت حق بیمه بیشتر باشد، حقوق بازنشستگی بالاتر خواهد بود. در قوانین تامین اجتماعی، حداقل سابقه لازم برای بازنشستگی ۱۵ سال و سقف سابقه موثر ۳۵ سال است. سنوات بالاتر از ۳۵ سال در محاسبه حقوق تاثیری ندارد.

۲- میانگین دستمزد مشمول بیمه در دو سال پایانی اشتغال

میانگین حقوق و مزایای مشمول پرداخت حق بیمه در دو سال آخر خدمت، پایه محاسبه مستمری است. هر چه میانگین دستمزد دو سال پایانی بیشتر باشد، حقوق بازنشستگی نیز افزایش پیدا می‌کند.

۳- سازمان یا نهاد متولی بازنشستگی

حقوق بازنشستگی بر اساس قوانین هر نهاد (تامین اجتماعی، صندوق‌های کشوری، لشکری و…) متفاوت است. به طور معمول، پایه حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی نسبت به بازنشستگان کشوری کمتر بوده و تا ۴۰ درصد اختلاف دارد.

۴- شرایط اقتصادی و نرخ تورم

افزایش حقوق بازنشستگان هر ساله با توجه به نرخ تورم اعلام شده توسط بانک مرکزی و هزینه‌های زندگی انجام می‌شود تا قدرت خرید بازنشستگان حفظ شود. برای مثال، افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ معادل ۶۰ درصد بوده که شامل ۳۰ درصد افزایش سالانه و ۳۰ درصد متناسب‌سازی است.

کسورات حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی در ایران

حقوق بازنشستگی تامین اجتماعی مشمول کسوراتی است که از حقوق ماهانه بازنشستگان کم می‌شود. این کسورات معمولاً شامل موارد زیر هستند.

۱. حق بیمه سهم بازنشسته: بر اساس قانون تأمین اجتماعی، مستمری بگیر تامین اجتماعی موظف به پرداخت سهمی از حق بیمه هستند. این مبلغ به‌طور معمول ۷ درصد از حقوق ماهانه فرد را تشکیل می‌دهد و به‌صورت خودکار کسر می‌شود.

۲. کسورات مربوط به بیمه تکمیلی: در صورتی که بازنشسته تحت پوشش بیمه درمان تکمیلی باشد، مبلغ مشخصی به صورت ماهانه بابت حق بیمه از حقوق وی کسر می‌شود. میزان این کسورات به شرکت بیمه‌گر و سطح خدمات انتخابی بستگی دارد.

۳. سایر کسور قانونی: بسته به شرایط بازنشسته، ممکن است مبالغی بابت اقساط وام، بدهی‌ها یا تعهدات مالی از حقوق کسر شود. این موارد در فیش حقوقی مشخص هستند.

نکات قابل توجه:

کسورات بازنشستگی همزمان با پرداخت حقوق ماهانه انجام می‌گیرد.

بازنشستگان برای اطلاع دقیق از کسورات خود می‌توانند به پنل کاربری در سامانه تأمین اجتماعی یا شعب این سازمان مراجعه کنند.

بهترین ماه برای بازنشستگی تامین اجتماعی کدام ماه است؟

برای غالب افراد، اسفند ماه معمولاً بهترین زمان برای بازنشستگی در سیستم تأمین اجتماعی محسوب می‌شود. دلیل اصلی این موضوع، افزایش میانگین دستمزد مشمول بیمه در دو سال پایانی خدمت و همچنین برخورداری از افزایش سنواتی مستمری در ابتدای سال جدید است. بازنشستگی در اسفند، فرصت استفاده از بیشترین حقوق محاسبه‌شده و افزایش رسمی مستمری در سال آینده را به فرد می‌دهد. اما برای پاسخ به این سوال، باید همزمان شرایط هر فرد را به صورت جداگانه بررسی کرد.

زمان پرداخت اولین حقوق بازنشستگی

پس از بازنشستگی، فرایند واریز اولین مستمری بازنشستگان تامین اجتماعی معمولاً بین ۳۰ تا ۴۵ روز زمان می‌برد. در صورت طولانی شدن فرایند واریز، احتمال دارد حکم بازنشستگی هنوز تأیید نشده باشد. در این صورت، لازم است از طریق همان سامانه، وضعیت درخواست خود را بررسی کنید. برای دریافت فیش حقوقی بازنشستگان تامین اجتماعی از طریق کد ملی، باید وارد سامانه تامین اجتماعی شوید. پس از ورود، در صفحه اول تامین اجتماعی، گزینه «فیش حقوقی مستمری‌بگیران» را انتخاب کنید. در ادامه، با کلیک بر روی دکمه «فیش حقوقی»، می‌توانید وضعیت مقرری خود را مشاهده کنید.

روش محاسبه حقوق بازنشستگی بیمه خویش فرما (اختیاری و مشاغل آزاد)

افراد دارای بیمه اختیاری یا حرف و مشاغل آزاد تامین اجتماعی که به خواست خود تحت پوشش بیمه خویش فرما بوده و حق بیمه پرداخت کرده‌اند، می‌توانند پس از ۳۰ سال سابقه بیمه‌پردازی یا رسیدن به سن بازنشستگی (۵۵ سال برای بانوان و ۶۲ سال برای آقایان)، برای دریافت مستمری اقدام کنند.

نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی مشاغل آزاد و اختیاری تفاوتی با دیگر بازنشستگان تامین اجتماعی ندارد. این شیوه محاسبه مطابق ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی انجام می‌شود و برای همه مشمولان بیمه مشاغل آزاد یکسان است، با این تفاوت که مبلغ نهایی بستگی به میانگین درآمد و طول سابقه بیمه‌پردازی هر فرد دارد. در این نوع بیمه، اگر افراد با ۲۰ الی ۲۹ سال سابقه بازنشسته شوند و میانگین حقوق ۲ سال آخر آنها کمتر از حداقل حقوق باشد، طبق قانون حقوق پایه وزارت کار به ایشان تعلق می‌گیرد.

در حال حاضر حقوق پایه بازنشستگی برای بیمه‌گزاران طرح‌های خویش فرما نظیر اختیاری، حرف و مشاغل آزاد، زنان خانه‌دار، دانشجویی، قالیبافی و… معادل ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان است.

آیا حقوق بازنشستگی بیمه مشاغل آزاد ۱۲، ۱۴ و ۱۸ درصد با یکدیگر متفاوت است؟

یکی از مبهم‌ترین بخش‌های مستمری بازنشستگی بیمه مشاغل آزاد برای بیمه‌شدگان، تفاوت بین نرخ‌های ۱۲%، ۱۴% و ۱۸% است. بسیاری از بیمه‌گزاران توسط می‌کنند، اگر بیمه تامین اجتماعی ۱۸ درصد تهیه کنند، مستمری بیشتری نسبت به طرح ۱۲% دریافت می‌کنند؛ اما این باوری کاملا اشتباه است.

طرح‌های ۱۲، ۱۴ و ۱۸ درصد تامین اجتماعی، تنها در پوشش‌ها با یکدیگر تفاوت دارند. طرح ۱۲ درصد تنها دارای پوشش بازنشستگی است؛ نرخ ۱۴ درصد علاوه بر این پوشش، تعهد فوت بیمه‌گزار هم دارد. بیمه ۱۸ درصد که کامل‌ترین طرح در این بین است، هر سه پوشش بازنشستگی، فوت و از کار افتادگی را به بیمه‌شده ارائه می‌دهد.

این تفاوت‌ها محدود به تعهدات حین بیمه‌پردازی می‌شوند و همگی طرح‌ها دارای حقوق بازنشستگی یکسانی هستند و هیچ تفاوتی بین مستمری طرح‌های بیمه ۱۲%، ۱۴%، ۱۸% یا اختیاری (۲۳%) وجود ندارد. افرادی که دارای بیمه‌های دیگر تامین اجتماعی نظیر قالیبافی هستند هم از همین شرایط بازنشستگی بهره‌مند می‌شوند. از آنجا که اغلب افراد در بیمه اختیاری یا حرف و مشاغل آزاد، حداقل حق بیمه را پرداخت می‌کنند، متقابلا حداقل حقوق را هم دریافت می‌کنند.

میزان حقوق بازنشستگی بیمه زنان خانه دار

مبلغ واریزی بیمه زنان خانه دار برای زنانی که دارای بیمه تامین اجتماعی هستند، همچون دیگر گروه‌های بازنشسته به میانگین حقوق دو سال آخر و سوابق بیمه‌پردازی آن‌ها مرتبط است. این بیمه زیر مجموعه بیمه حرف و مشاغل آزاد است؛ در واقع تمامی خدمات آن مشابه این طرح است و هیچ تفاوتی با آن ندارد. می‌توان گفت بیمه زنان خانه دار تنها در اسم با بیمه مشاغل آزاد تفاوت دارد.

بیمه زنان خانه‌دار تامین اجتماعی مانند سایر طرح‌های بیمه مشاغل آزاد، در سه سطح نرخ ۱۲٪، ۱۴٪ و ۱۸٪ ارائه می‌شود. میزان حقوق بازنشستگی در هر سه طرح با هم یکسان است و تنها در تنوع پوشش‌ها در حین استفاده با هم تفاوت دارند:

پوشش مستمری بازنشستگی: ۱۲٪ حداقل با دستمزد شورای عالی کار
پوشش مستمری بازنشستگی و فوت: ۱۴٪ با حداقل دستمزد شورای عالی کار
پوشش مستمری بازنشستگی و ازکارافتادگی: ۱۸٪ با حداقل دستمزد شورای عالی کار
همچنین زنان خانه‌دار می‌توانند به‌ازای هر فرزندی که دارند، از ۵٪ تخفیف حق‌بیمه بهره‌مند شوند.

محاسبه حقوق بازنشستگی زنان در قانون جدید ۱۴۰۵

در قانون جدید مربوط به سن بازنشستگی که از سال ۱۴۰۵ اجرا شده است، سن بازنشستگی زنان همان ۵۵ سال است و برای بازنشستگی با حقوق کامل حداقل ۲۰ سال سابقه بیمه لازم است. زنان با سابقه کمتر از ۲۰ سال می‌توانند بازنشستگی زودهنگام داشته باشند، حداقل سابقه برای این حالت ۱۰ سال و حداقل سن حدود ۵۵ سال است. حقوق بازنشستگی بر اساس میانگین حقوق آخرین سال‌ها و درصد سابقه پرداخت حق بیمه محاسبه می‌شود و هر چه سابقه کمتر باشد، درصد کمتری از حقوق دریافت خواهد شد.

محاسبه حقوق بازنشستگی زنان با ۲۰ سال سابقه بسته به میزان سابقه و میانگین حقوق دو سال منتهی به بازنشستگی متفاوت است؛ حقوق بازنشستگی بانوان با اقایان تفاوتی ندارد و مطابق با فرمول ارائه شده در ابتدای مطلب محاسبه می‌شود. در بازنشستگی زنان با ۲۰ سال سابقه و ۴۲ سال سن (تبصره ۴ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی) نیز، در صورتی میانگین حقوق دو سال آخر کمتر از میانگین دستمزد وزارت کار باشد، بازنشسته حداقل حقوق وزارت کار را دریافت می‌کند. اگر میانگین حق بیمه پرداختی در دو سال آخر، بیشتر از میانگین حقوق وزارت کار باشد، همان مبلغ اصلی به ایشان تعلق می‌گیرد. از آنجا که اغلب خانم‌های خانه دار حداقل دستمزد را برای بیمه پردازی انتخاب می‌کنند، متقابلاً حداقل حقوق بازنشستگی هم به این گروه تعلق می‌گیرد.

حقوق بازنشستگان رانندگان تامین اجتماعی ۱۴۰۵

از دید قانون تأمین‌اجتماعی هیچ «فرمول متفاوت و ویژه‌ای» برای محاسبه حقوق حقوق بازنشستگی رانندگان پایه یک و دو وجود ندارد. آنچه برای همه بیمه‌شدگان اجرا می‌شود، برای رانندگان نیز برقرار است. هرچند کارزارها و درخواست‌هایی از سوی رانندگان و تشکل‌های صنفی برای اضافه شدن این شغل به لیست مشاغل سخت و زیان‌آور در حال پیگیری و مطرح شدن در نهادهای قانونی است. با این وجود، حقوق بازنشستگی رانندگان پایه یک و حقوق بازنشستگی رانندگان پایه دو فعلا مشمول سختی کار نشده است.

تاثیر دریافت بیمه بیکاری در حقوق بازنشستگی

 

حقوق بازنشستگی

نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی بعد از بیمه بیکاری

خیلی از افراد گمان می‌کنند دریافت بیمه بیکاری، موجب کاهش حقوق بازنشستگی آنها می‌شود؛ اما این باوری غلط است. نه تنها دریافت بیمه بیکاری اختلالی در محاسبه حقوق بازنشستگی افراد ایجاد نمی‌کند، بلکه در زمان دریافت این مقرری، تامین اجتماعی برای بیمه‌گزار سابقه بیمه هم ثبت می‌کند که در زمان بازنشستگی بسیار کمک کننده است. اما در یک صورت دریافت بیمه بیکاری موجب کاهش مستمری بازنشستگی می‌شود؛ آن هم، دریافت بیمه بیکاری در دو سال منتهی به بازنشستگی است. از آنجا که ملاک محاسبه مستمری، میانگین حقوق دو سال آخر اشتغال است، در صورت دریافت بیمه بیکاری در این مدت، این میانگین کاهش پیدا می‌کند. البته، افرادی که دریافتی‌شان برابر با دستمزد پایه وزارت کار است به این مشکل دچار نمی‌شوند؛ چون در بدترین حالت همان حقوق پایه را دریافت می‌کنند.

بعد از فوت بازنشسته، مستمری به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

بعد از فوت فردی که تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی بوده و مستمری بازنشستگی یا ازکارافتادگی دریافت می‌کرده، بخشی از این مستمری ممکن است به بازماندگان واجد شرایط او مانند همسر، فرزندان، یا در برخی موارد والدین، تعلق گیرد. به این نوع مستمری، «مستمری بازماندگان» گفته می‌شود.

مبلغی که به عنوان مستمری به وراث بازنشسته پرداخت می‌شود، «مبلغ استحقاقی مستمری» شناخته می‌شود. این مبلغ بر اساس عواملی مانند مدت سابقه بیمه‌پردازی، میانگین حقوق یا دستمزد در سال‌های پایانی اشتغال تعیین می‌شود. همچنین نوع مستمری—چه بازنشستگی باشد، چه ازکارافتادگی یا بازماندگان—در میزان و نحوه محاسبه آن تأثیر دارد. در مجموع، هرچه سابقه پرداخت بیمه و میانگین دستمزد فرد بیشتر باشد، مستمری بالاتری نیز به او یا بازماندگانش تعلق خواهد گرفت.

مجموع سهم همه بازماندگان نباید از ۱۰۰٪ مستمری تجاوز کند. اگر جمع سهم‌ها بیش از ۱۰۰٪ شود، هر سهم به‌نسبت کاهش داده می‌شود تا همواره ۱۰۰٪ پخش شود که قانون هم‌پوشانی وجود نداشته باشد. همچنین اگر یکی از بازماندگان، به هر دلیلی دیگر شرایط دریافت مستمری را نداشته باشد (مثلاً ازدواج کند، شاغل شود یا سنش از حد مجاز بگذرد)، سهم او حذف می‌شود و آن مبلغ بین سایر بازماندگان واجد شرایط تقسیم می‌شود. همچنین اگر یکی از بازماندگان فوت کند، سهم او هم به همین شکل بین بقیه پخش می‌شود. به عنوان مثال اگر مادر خانواده در حال دریافت مقرری پدر متوفی باشد، پس از فوت مادر خانواده، فرزندان واجد شرایط می‌توانند مستمری پدر خود را دریافت کنند.

نکاتی در خصوص دریافت حقوق بازنشستگی

در این بخش، نکاتی ویژه و کاربردی از شرایط و موقعیت‌های متفاوت دریافت مستمری را مطرح کرده‌ایم. اگر حس می‌کنید شرایط خاصی برای بازنشستگی دارید، مطالعه این بخش را از دست ندهید:

طبق اطلاعات موجود در جدول، حق بیمه تنها به همسر دائم متوفی تعلق می‌گیرد. اگر فردی برای چندین سال هم با همسر صیغه‌ای خود زندگی کند، باز هم به ایشان سهم مستمری تعلق نمی‌گیرد.

دختران مجرد که از مستمری پدرشان استفاده می‌کنند، باید جهت بررسی وضعیت ازدواج، به صورت دوره‌ای (۶ الی ۱۲ ماه یک بار)، با اصل شناسنامه به واحد امور فنی مستمری‌های شعبه مراجعه کنند.

افرادی که پدر و مادرشان را تحت تکفل خود قرار داده‌اند، در دوران بازنشستگی مبلغ اضافی بابت این موضوع دریافت نمی‌کنند. در زمان بازنشستگی هم مانند دوران فعالیت، فقط می‌توانند از خدمات دفترچه بیمه درمان برای والدین خود استفاده کنند.

اگر فردی بیش از ۳۵ سال سابقه داشته باشد، حقوق ایشان بر اساس ۳۵ روز محاسبه می‌شود. میانگین حقوق ایشان هم بر اساس دو سال منتهی به بازنشستگی است. به عنوان نمونه، اگر شخصی با ۳۷ سال سابقه بازنشسته شود، برای محاسبه مستمری، میانگین حقوق سال‌های سی‌وششم و سی‌وهفتم مد نظر قرار می‌گیرد.

برای اغلب افراد، بهترین زمان بازنشستگی، در اسفند ماه هر سال است؛ چون در این حالت، افزایش حقوق سال آینده به بازنشسته تعلق می‌گیرد.

اگر بیمه‌گزار ۳۵ سال سابقه را تکمیل نکرده باشد، در صورت تمایل می‌تواند پس از برقراری حقوق بازنشستگی، مجدد به بیمه پردازی ادامه داده و میزان سابقه خود را ارتقا دهد. البته این رفتار موجب کاهش مستمری شده و توسط کارشناسان توصیه نمی‌شود.

افرادی که با بیش از یک سال بیمه پردازی، با شرط از کار افتادگی مستمری بگیر می‌شوند، حداقل حقوق وزارت کار را دریافت می‌کنند.

اگر فردی فقط یک روز سابقه بیمه داشته باشد و در حین کار دچار حادثه و نقص عضو شود، مشمول از کار افتادگی شده و حداقل حقوق به ایشان تعلق می‌گیرد.

طبق بخشنامه ۳۴ مستمری بازنشستگی، در صورتی که یک فرد از دو محل حق بیمه پرداخت کند، مجموع دو مبلغ به عنوان حقوق برای ایشان ثبت می‌شود. به عنوان نمونه، اگر شخصی از دو محل با حداقل حقوق حق بیمه پرداخت کند، به میزان دو پایه حقوق دستمزد ماهانه برای ایشان در نظر گرفته می‌شود.

اگر شخصی با بیشتر از ۲۰ سال سابقه بازنشسته شود و میانگین حقوق دو سال آخر ایشان کمتر از حداقل دستمزد وزارت کار باشد، حداقل حقوق وزارت کار (۳۰ روز) به ایشان تعلق می‌گیرد.

برای محاسبه حقوق اولین ماه بازنشستگی، مبدا زمانی روز ترک کار است. در نتیجه اگر چند روز بعد از ترک کار درخواست بازنشستگی دهید، مشکلی از این بابت برای شما ایجاد نمی‌شود.

حقوق بازنشستگی معادل همان مبلغی است که در پنل تامین اجتماعی نمایش داده می‌شود. اگر بیش از ۲۰ سال سابقه داشته باشید و این مبلغ کمتر از حداقل حقوق باشد، همان حداقل دستمزد به شما تعلق می‌گیرد.

اگر شخصی در گذشته بیمه‌پردازی کرده باشد و بعد از چند سال با رسیدن به شرط سنی بازنشسته شود، مستمری ایشان بر اساس حداقل دستمزد سال جاری محاسبه می‌شود؛ مگر اینکه میانگین حقوق دو سال آخر بیمه پردازی ایشان، بیشتر از این مبلغ باشد.

واریز یک‌جای حق بیمه تنها برای تکمیل کسری سوابق امکان پذیر است؛ یعنی بیمه‌گزار به سن بازنشستگی رسیده اما مجموع سوابق ایشان کمتر از ۱۰ سال باشد. در این حالت، امکان پرداخت حق بیمه سال‌های باقی مانده برای بازنشستگی ۱۰ ساله تامین اجتماعی امکان پذیر است؛ در واقع این امکانی برای دریافت مستمری است، نه ابزاری برای افزایش مستمری.

امکان واریز حق بیمه سال‌های گذشته برای افزایش حقوق امکان پذیر نیست؛ مگر اینکه کارفرما حق بیمه را واریز نکرده باشد که در این حالت، بیمه‌گزار باید از کارفرما شکایت کند.

افراد برای پرداخت حق بیمه یا دریافت حقوق بازنشستگی، نیازی به کارت پایان خدمت ندارد.

اگر کارگر بیش از ۶۵ سال سن داشته باشد، کارفرما این حق را دارد که با اختیار خود، برای ایشان درخواست بازنشستگی ثبت کند.

در صورت فوت بیمه‌گزار، اگر در بازه زمانی ۱۰ سال قبل از فوت، ۱ سال سابقه بیمه و همچنین، در بازه زمانی ۱ سال قبل از فوت، ۳ ماه سابقه بیمه داشته باشد، مستمری کامل به بازماندگان این شخص تعلق می‌گیرد. اما در ۱ سال منتهی به تاریخ فوت، ۳ ماه سابقه نداشته باشد، به میزان تعداد سال‌های پرداخت حق بیمه، به خانواده ایشان مقرری تعلق می‌گیرد.

بانوانی که از همسر خود جدا شده‌اند، می‌توانند ۳ ماه و ۱۰ روز پس از تاریخ ثبت طلاق، نسبت به دریافت مستمری پدر یا مادر خود اقدام کنند.

سوابق طرح‌های مختلف تامین اجتماعی تجمیع‌پذیر هستند. به عنوان نمونه، اگر شخصی ۴ سال سابقه بیمه اختیاری و ۲۶ سال سابقه بیمه اجباری داشته باشد، سیستم در مجموع ۳۰ سال سابقه برای ایشان منظور می‌کند.

کارگرانی که در مشاغل سخت و زیان‌آور فعالیت داشته‌اند، می‌توانند با داشتن حداقل ۲۰ سال سابقه متوالی یا ۲۵ سال سابقه متناوب در این مشاغل، بدون شرط سنی بازنشستگی را دریافت کنند. در این حالت، هر سال سابقه پرداخت حق بیمه معادل ۱.۵ سال محاسبه می‌شود.

حق اولاد در فیش حقوقی بازنشستگان

حق اولاد یکی از مزایای قانونی است که در فیش حقوقی کارگران، بازنشستگان و مستمری‌بگیران به‌عنوان کمک‌هزینه فرزند درج می‌شود. این مبلغ با هدف حمایت از خانواده‌ها و پوشش بخشی از هزینه‌های فرزندان تحت تکفل پرداخت می‌شود و برای بسیاری از خانوارها بخشی از درآمد ماهانه و معیشت محسوب می‌شود.

سازمان تأمین اجتماعی در شهریور ماه ۱۴۰۴، بخشی از مستمری بازماندگان را با حذف «کمک‌هزینه اولاد» اصلاح کرد؛ اقدامی که به‌گفته مسئولان ناشی از به‌روزرسانی اطلاعات و خروج فرزندان بالای ۱۸ سال از تکفل قانونی بوده و شامل حدود ۵۰۰ هزار پرونده از یک میلیون و ۳۰۰ هزار بازمانده است. این تغییر با هدف انضباط مالی و صرفه‌جویی ماهانه نزدیک به هزار میلیارد تومان صورت گرفته، اما برای بسیاری از خانواده‌ها به معنای کاهش محسوس دریافتی و افزایش فشار معیشتی بوده است.

درحالی‌که مسئولان تأکید دارند زنان سرپرست خانوار مشمول این حذف نشده‌اند، اعتراض‌های زیادی نسبت به کاهش ناگهانی مستمری و نبود اطلاع‌رسانی شفاف مطرح شده است. بازماندگان می‌توانند اعتراض خود را صرفاً از طریق مرکز تماس و پورتال اینترنتی ۱۴۲۰ ثبت و پیگیری کنند.

ملاک محاسبه حقوق بازنشستگی چیست؟ ۲ سال یا ۵ سال آخر خدمت؟

طبق بند “ز” ماده ۲۸ برنامه هفتم توسعه که از ابتدای سال ۱۴۰۳ اجرا شد، محاسبه مستمری بازنشستگان باید بدون هیچ قید و شرطی صرفاً بر اساس میانگین ۲ سال پایانی خدمت انجام شود. اما هنوز اقدامی از سوی تامین اجتماعی صورت نگرفته است. این سازمان همچنان به مانند قبل، تنها در صورتی میانگین حقوق دو سال منتهی به بازنشستگی را به عنوان حقوق بازنشستگی تایید می‌کند که افزایش ناگهانی و ساختگی نسبت به دوره‌های پیشین نداشته باشد.

در صورتی که حقوق بیمه‌گزار در دو سال آخر کار به صورت نامتعارف افزایش پیدا کرده باشد، کارشناسان تامین اجتماعی از شرکت مربوطه بازدید به عمل می‌آورند و اسناد پرداختی مجموعه را بررسی می‌کنند. در صورت صحت اسناد و اطلاعات، مستمری بیمه‌گزار تایید می‌شود؛ در غیر این صورت، میانگین ۵ سال آخر کار به عنوان حقوق مستمری تعیین می‌شود.

چطور بالاترین حقوق بازنشستگی را دریافت کنیم؟

برای اینکه در زمان بازنشستگی از تأمین اجتماعی مستمری بالاتری دریافت کنید، رعایت چند نکته ساده اما کلیدی می‌تواند نقش مهمی داشته باشد. در ادامه توصیه‌ هایی کاربردی برای افزایش حقوق بازنشستگی را مطالعه می‌کنید.

حقوق بازنشستگی

۱. تلاش برای افزایش حقوق در سال‌های پایانی

حقوق بازنشستگی شما براساس میانگین حقوق ۲۴ ماه پایانی خدمت محاسبه می‌شود. بنابراین، اگر می‌خواهید حقوق بازنشستگی بیشتری بگیرید، در دو سال پایانی اشتغال، باید حقوق بالاتری دریافت و حق بیمه بالاتری پرداخت کنید. برای همین تمام تلاش خود را برای ارتقای شغلی در این دو سال پایانی انجام دهید. برای دریافت بالاترین حقوق بازنشستگی، باید در دو سال منتهی به بازنشستگی، سقف حقوق تامین اجتماعی را دریافت و حق بیمه آن را پرداخت کنید. البته توجه کنید که در صورت افزایش حقوق به صورت نامتعارف، تامین اجتماعی این افزایش حقوق را تایید نکرده و میانگین حقوق ۵ سال آخر را به عنوان مستمری در نظر می‌گیرد.

۲. بیمه را بر اساس حقوق واقعی پرداخت کنید

خیلی‌ها با اینکه دریافتی بالایی دارند، اما کارفرما برایشان حق بیمه کمتری واریز می‌کند. این یعنی در زمان بازنشستگی، مستمری‌شان بسیار پایین‌تر از حد انتظار خواهد بود. حتماً پیگیری کنید که حق بیمه‌تان براساس دستمزد واقعی پرداخت شود. فقط ۷٪ از حق بیمه بر عهده خودتان است و بقیه را کارفرما می‌پردازد، پس به نفع شماست.

۳. سابقه بیمه‌پردازی‌تان را افزایش دهید

هرچه تعداد سال‌هایی که بیمه پرداخت کرده‌اید بیشتر باشد، مستمری بیشتری هم دریافت می‌کنید. مستمری کامل معمولاً با ۳۰ سال سابقه پرداخت می‌شود، اما اگر تعداد سال‌های پرداخت حق بیمه را تا ۳۵ سال ادامه دهید، به میزان ۳۵ روز هم حقوق دریافت می‌کنید؛ ۵ روز بیشتر از سایر افراد. اما اگر بیشتر از ۳۵ سال سابقه داشته باشید، اثری روی افزایش حقوق بازنشستگی‌تان ندارد.

۴. دو سال آخر، وقت بیکاری یا استعلاجی نیست

مدت زمان دریافت بیمه بیکاری یا استفاده از مرخصی استعلاجی جزء سوابق بیمه‌ای شما محسوب می‌شود، اما اگر به بازنشستگی نزدیک هستید، بهتر است در دو سال پایانی از این مزایا استفاده نکنید. دلیلش ساده است: حقوقی که در دوران بیکاری یا استعلاجی دریافت می‌کنید معمولاً کمتر از حقوق شغلی شما است و همین موضوع باعث می‌شود میانگین دو سال آخر کارتان پایین‌تر بیاید و در نتیجه، مبلغ نهایی مستمری بازنشستگی‌تان کمتر شود